هپاتیت C یکی از معضلات مهم بیماران هموفیلی است که در تمام دنیا سبب آسیب جدی به سلامت آنان شده است. به علت اینکه طول عمر زندگی بیماران هموفیل و کیفیت زندگی آنان با تکنولوژی های جدید و ارائه خدمات مدرن از قبیل تأمین فاکتور مورد نیاز و خدمات پزشکی ارتقاء یافته، بیماری هپاتیت C به عنوان یک خطر جدی مورد توجه بیشتر قرار گرفته است. در کشورهای غربی اکثر بیماران هموفیل مبتلا به هپاتیت C در مرحله پیشرفته بیماری کبد (سیروز) قرار دارند اما در کشور ما بیماران هموفیلی مبتلا اکثرا جوان بوده و در مراحل اولیه این بیماری کبدی هستند. برای جلوگیری از پیشرفت بیماری کبدی و تبدیل آن به سیروز در این بیماران از چند سال قبل با همت محققین و متخصصین کشور اقدام به شناسایی و بررسی وضعیت کبدی بیماران هموفیل کردیم تا این بیماران در مرحله ابتدائی درمان شوند و بار بیماری سیروز در این بیماران کاهش یابد. در حال حاضر دو نوع پگ اینترفرون Pegasys و Pegintron مورد تأیید غذا و داروی آمریکا برای درمان بیماران هپاتیت C قرار گرفته است.
آمپول های Pegasys، 180 µg بوده و بصورت یکبار در هفته و بصورت زیر پوستی تزریق می شود. قرص های ریباورین به صورت 200 µg بوده و بین 800-1200 µg روزانه مصرف می شود. بیمارانی که مبتلا به ژنوتایپ 1 هپاتیت C هستند به مدت 1 سال و مبتلایان به سایر ژنوتیپ ها به مدت 6 ماه درمان می شوند، دوز ریباورین براساس نوع ژنوتیت و وزن بدن تعیین می شود. در بیماران با ژنوتیپ 1 در صورتیکه وزن بدن بالای 70 kg باشد، ریباورین با دوز 1200 µg و زیر این وزن با دوز 1000 µg دریافت می کنند. در ژنوتیپ های غیر 1 با هر وزنی ریباورین با دوز 800 µg داده می شود. اینترفرون و ریباورین با عوارض شایعی همراه هستند که در صورت پیگیری و مراجعه منظم قابل کنترل و درمان هستند. بیماران تحت درمان باید هر ماه جهت چک آپ و بررسی این عوارض که هم به صورت بالینی و هم به صورت غیر نرمال شدت آزمایشات خونی است بررسی شده و در صورت نیاز دوز دارو کاهش یافته یا درمان قطع شود.
تأثیر درمانی رژیم ذکر شده براساس کاهش و از بین رفتن ویروس موجود در خون که توسط تستهای مولکولی در زمانهای مختلف در طول درمان و 6 ماه بعد از پایان درمان انجام می شود، سنجیده می شود. درصورتیکه در ماه اول درمان، میزان ویروس خون به صفر برسد شانس درمان هپاتیت C بسیار افزایش می یابد. در صورتیکه تا ماه ششم درمان ویروس هپاتیت C در خون به صفر نرسد احتمال پاسخ درمانی نزدیک به صفر بوده و درمان قطع می شود. بیمارانی که در ماه ششم درمان شمارش ویروس آنها صفر گزارش شده در صورتیکه به ژنوتیپ 1 مبتلا باشند درمان را تا 1 سال ادامه می دهند. 6 ماه بعد از پایان درمان مجددا از نظر وجود ویروس در خون بررسی می شوند و در صورتیکه این شمارش صفر باشد درمان موفق بوده و احتمال عود مجدد بیماری نزدیک به صفر می رسد اما در صورتیکه 6 ماه بعد از قطع درمان، ویروس مجددا در خون ظاهر شود، عود بیماری اتفاق افتاده و بیمار کاندید درمان مجدد با طول مدت بیشتر می شود. برای بیمارانی که به مدت 6 ماه درمان می شوند نیز 6 ماه بعد از قطع درمان شمارش ویروس هپاتیت C انجام می شود و در صورت عود، کاندید درمان مجدد با طول مدت بیشتر می شوند.
در یک پروژه کم نظیر در دنیا، 367 بیمار هموفیل مبتلا به هپاتیت C شناسایی شده و با همکاری درمانگاه هپاتیت سازمان انتقال خون ایران، دانشگاه علوم پزشکی بقیه ا...(عج) و وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی تحت درمان با پگ اینترفرون و ریباورین قرار گرفته اند. این بیماران با رژیمی که توضیح داده شد تحت درمان قرار گرفته و به صورت ماهیانه پیگیری شدند. (61%) 225 بیمار کاملا درمان شدند. (18%)66 بیمار بعد از قطع درمان دچار عود شدند و (8%) 30 نفر اصلا به درمان جواب ندادند (6 ماه بعد از شروع درمان همچنان ویروس هپاتیت C در خون آنها وجود داشت)، 88% بیماران دچار عوارض جانبی شدند اما درمان تنها در (8%) 30 نفر به علت عوارض بالینی یا غیرنرمال شدن آزمایشات خونی قطع شد.
در این مطالعه ما ثابت کردیم که هپاتیت C در اکثر بیماران هموفیلی قابل درمان بوده و عوارض شدیدی که منجر به قطع درمان می شود تنها در کمتر از یک دهم بیماران اتفاق می افتد.